Narratio Quartet -Beethoven strijkkwartetten Opus 18 en Op. 130-

Beschrijving

LUDWIG VAN BEETHOVEN (1770–1827)

Over dit concert
De strijkkwartetten vormen Beethovens meest persoonlijke muzikale dagboeken. In dit programma klinken een sprankelend vroeg kwartet naast een mysterieus laat werk. Twee werelden – jeugdige energie en spirituele diepgang – op darmsnaren en historische strijkstokken, precies zoals Beethoven hoorde en voor ogen had. 

Over het ensemble
Het Narratio Quartet, behoort tot de weinige kwartetten die de Beethoven-traditie historisch geïnformeerd uitvoert. Hun late kwartetten maakten eerder diepe indruk op het Festival Oude Muziek met frisse, energieke interpretaties en grote emotionele helderheid. 

Met 

Johannes Leertouwer, viool (Antonius et Hieronymus Fr. Amati, Cremona 1619) 
Franc Polman, viool (Pieter Rombouts, Amsterdam ca. 1690) 
Dorothea Vogel, altviool (Ludovico Rastelli, Genua, ca. 1800) 
Viola de Hoog, cello (Giovanni Battista Guadagnini, Milaan ca. 1750, in bruikleen van het NMF) 

Programma

Strijkkwartet Opus 18 no. 1 in F groot
Uit: Six Quatuors pour deux Violons, Alto, et Violoncelle composées et dédiés A Son Altesse Monseigneur le Prince Regnant de Lobkowitz & par Louis van Beethoven

• Allegro con brio
• Adagio affettuoso ed appassionato
• Scherzo Allegro molto, Trio
• Allegro

Pauze

Strijkkwartet Op. 130 in Bes groot (1825)
A son Altesse Monseigneur le Prince Nicolas de Galitzin

• Adagio ma non troppo. Allegro
• Presto
• Poco scherzoso, Andante con moto ma non troppo
• Alla Danza tedesca, Allegro assai
• Cavatina, Adagio molto espressivo
• Finale

15 jaar Narratio Quartet en Beethoven

Vaak hebben wij ons afgevraagd welke “grote geest” aan het begin van de 21ste eeuw de zogenaamde klassieke muziek een nieuwe impuls, een andere richting zou gaan geven.

Aan het begin van de 20ste eeuw vond de Tweede Weense School met nieuwe middelen een uitweg uit de Laat-Romantiek om het enige wat bij muziek echt van belang is, het uiten van gevoel, op een nieuwe manier vorm te geven.

Nu mijn drie Narratio-collega’s en ik ons gedurende meer dan vijftien jaar intensief hebben bezig gehouden met de 17 strijkkwartetten van Beethoven, vergaat het ons net zo. Aan den lijve ondervinden wij hoe Beethoven de grenzen van de aan het begin van de negentiende eeuw heersende klassieke stijl en de toen in gebruik zijnde instrumentale mogelijkheden aftast en vervolgens overschrijdt.

Beethovens strijkkwartetten zijn geschreven in een periode waarin de kamermuziek verhuisde van de vaak vorstelijke salon naar de concertzaal en waarin de kamermuziekensembles langzaam maar zeker niet meer bestonden uit een mix van uitstekende amateurs en professionals, maar slechts uit beroepsmusici. Zo ontstonden de vroege kwartetten opus 18 nog in deze lossere 18e-eeuwse geest.

Elk van de vijf late kwartetten onderzoekt nieuwe vormen, moduleert naar veraf gelegen toonsoorten, presenteert nog nooit vertoonde lange bogen, bevat voor die tijd ongebruikelijk gedetailleerde dynamische aanwijzingen, allemaal manieren waarop Beethoven zich ontworstelt aan de bekende stijl.

Het Schuppanzigh Quartett kreeg deze noten destijds in nog natte inkt op de lessenaar, repeteerde een aantal weken (!) en gaf de eerste uitvoeringen; een heel andere muziekpraktijk dan die van nu. Beethoven componeerde deze vijf kwartetten in zeer korte tijd, tussen 1824 en 1826, het jaar voor zijn dood, en heeft ze niet eens allemaal; opus 131 en 135 werden pas na zijn dood voor het eerst gespeeld. Uitgevoerd zien worden, horen, was toen al niet meer mogelijk.

Sommigen beweren dat juist het feit dat hij inmiddels zo slecht hoorde hem in de gelegenheid stelde geheel onbeïnvloed en compromisloos zijn eigen weg te volgen.

De reacties waren over het algemeen zeer heftig, zowel van musici als publiek, alhoewel die niet altijd overeenstemden. Inmiddels zijn wij musici van de 21ste eeuw en bent u publiek van de 21ste eeuw.

Beethoven en zijn kwartetten houden ons nog steeds bezig; zijn voor het Narratio Quartet zelfs reden van bestaan. En nog steeds (of is het weer?) is het muziek “für Kenner und Liebhaber”; nog steeds wordt de muziek die niet “for the millions” is in haar bestaan bedreigd en is afhankelijk van de toewijding van muzikanten en publiek, onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Vorsten, aartshertogen en grafen zijn er niet meer. Onze oren zijn twee eeuwen verder en vele ervaringen rijker. Vooruitgang… zou je in eerste instantie denken, maar misschien hebben we ook iets verloren onderweg? Het vermogen om te kunnen voelen hoe baanbrekend en visionair deze muziek op dat ogenblik is geweest.

Mijn collega’s en ik denken dat het gebruik van instrumentarium vergelijkbaar met het destijds gebruikte en het onderzoek naar de speelmanieren uit Beethovens tijd ons zeer geholpen heeft dichter in de buurt te komen van de verbazing, verbijstering en vervoering die de musici van het Schuppanzigh Quartett gevoeld moeten hebben toen ze de nieuwste en vernieuwendste kamermuziek van hun tijd voor het eerst op de lessenaar kregen.

Viola de Hoog

Narratio Quartet 2026

Het Narratio Quartet

De naam “Narratio” verwijst naar de kunst van de retoriek en illustreert de focus van het kwartet op verhalen vertellen en op de interactie tussen de muzikanten, zowel als tussen het kwartet en het publiek.

Het verhaal van het Narratio Quartet begon in 2009 toen het werd uitgenodigd om Beethovens laatste vijf strijkkwartetten op vijf opeenvolgende avonden uit te voeren op het Festival Oude Muziek Utrecht.Juist deze late Beethoven-kwartetten worden zelden op historische instrumenten gespeeld, met darmsnaren en strijkstokken uit de 19e eeuw.Sindsdien heeft het kwartet als het ware achteruit gewerkt; het heeft de complete cyclus van Beethoven-kwartetten inmiddels meerdere malen in Nederland en recent ook in Zwitserland gespeeld.Ook werden concerten en masterclasses gegeven in het Verenigd Koninkrijk en Korea. Het repertoire is uitgebreid naar de latere 19e eeuw met de drie Brahms-kwartetten in combinatie met Schubert, Schumann en Mendelssohn.

 

€32,-