Jankees Braaksma Marian van der Heide Tim Veldman Da Pacem -Oude Muziek en Arvo Pärt –

Beschrijving

Da Pacem Oude Muziek en Arvo Pärt

 

Marian van der Heide – sopraan

Tim Veldman – orgel (Edskes/Schitger en Van Oeckelen), piano, blokfluit

Jankees Braaksma – blokfluit, portatief

 

Over het programma

 

Op 4 oktober klinkt er muziek uit middeleeuwen, renaissance en barok en van Arvo Pärt; eigenlijk hebben we voor U een programma met onze lievelingsmuziek samengesteld.

Arvo Pärt werd dit jaar 90. Zijn muziek, waarin stilte, contemplatie en een soort eenvoud centraal staan, past als geen andere muziek in onze ingewikkelde tijd.

Minstens zo verstild als de muziek van Pärt is de muziek van de 12^e -eeuwse Hildegard von Bingen. Eigenlijk schreef zij geen ‘gregoriaans’ maar kunstmuziek van de allerhoogste orde. Ze schreef haar muziek in neumen, de voorloper van het notenschrift, waarbij de gezongen klankseries (melismen) ritmisch tamelijk vrij zijn.

Van middeleeuwse instrumentale muziek, zoals de estampie, is maar betrekkelijk weinig overgeleverd. We improviseren en schrijven deze estampies vaak zelf, in de stijl van deze zeldzame, nog bewaarde voorbeelden.

Verstilling en contemplatie spelen ook een belangrijke rol in het fraaie Marialied ‘Ave pulcherrima’ uit het Rostocker Liederbuch; een verzameling liederen die waarschijnlijk ontstond rondom het studentenleven in de late middeleeuwen in Rostock.

Het Carlo G. manuscript (waarin ‘Sub umbra illius’) werd zo’n 10 jaar geleden op een rommelmarkt in Wenen ontdekt. Het bevat Noord-Italiaanse religieuze vocale muziek met virtuoze ornamentiek. Interessant is dat de orgel begeleiding ook virtuoos is gecomponeerd: een unicum in de 17^e eeuw.

Marialiederen vragen hulp en ondersteuning voor de mens die in problemen was (is?). Wereldlijke tranen (Lachrimae) staan qua expressie vrij dicht bij religieuze tranen, maar ‘Dowland’s tears’ werden ook nog eens wereldberoemd. Sweelinck en Schop zijn maar twee namen uit de lange rij componisten die deze tranen plengden.

In Arvo Pärt’s muziek klinkt iets raadselachtigs door het gebruik van de ‘tintinnabuli-stijl’, alsof er kleine klokjes klinken. Dat horen we vooral bij ‘Spiegel im Spiegel’ en ‘Für Alina’.

De beroemde aria ‘Höchster was ich habe’ uit Bach’s kantate ‘Brich dem Hungrigen dein Brot’ is geschreven voor de eerste zondag na Trinitatis en werd voor het eerst uitgevoerd op 23 juni 1726

Van Eijck’s Engelse nachtegaeltje is zich van geen kwaad bewust, en fluit maar wat voor het vaderland weg.

Da Pacem Domine: Geef ons vrede Heer in onze dagen, omdat er niemand anders is, die voor ons wil vechten, dan U, onze God. Halleluja.

Pärt begon met het schrijven ervan op 11 maart 2004, twee dagen na de aanslagen in Madrid.

 

Jankees Braaksma

Programma

Dans voor Maria naar ‘Ave Praeclara Maris Stella’

Caritas abundat – Hildegard von Bingen 1098-1179

Estampie – anoniem, 13^e eeuw

Ave pulcherrima – Mariahymne, Rostocker Liederbuch, 1465-1485

Sub umbra illius – Carlo G. MS ca.1600-1620

Lachrime – Johann Schop 1590-1667

Lachrimae pavaen – Jan Pieterszoon Sweelinck 1562-1621

Flow my tears – John Dowland 1563-1626

Pauze

Spiegel im Spiegel – Arvo Pärt, geb.1935

Für Alina – Arvo Pärt

My heart is in the highlands – Arvo Pärt

Höchster, was ich habe BWV 39 – J.S. Bach 1685-1750

Engels nachtegaeltje – Jhr. Jacob van Eijck 1590-1657

Da Pacem Domine – Arvo Pärt

 

 

 

Sopraan Marian van der Heide studeerde aan het Conservatorium van Groningen bij Jitske Steendam en behaalde de diploma’s Docerend en Uitvoerend Musicus. Hierna volgde zij met een beurs van het Andrea Elkenbrachtfonds lessen bij de in barokmuziek gespecialiseerde Ann Monoyios (Parijs). Zij volgde ademlessen bij Petra Bodnik, adempedagoog te Düsseldorf en wordt tot op heden gecoacht door Ronald Klekamp (Haarlem). Marian treedt vaak op met Ensemble Super Librum, met zowel middeleeuws als hedendaags repertoire. In dat verband werkte ze samen met de hedendaagse componisten Anke Brouwer, Douwe Eisenga en Peter Lunow. Met Super Librum nam ze enkele cd’s op en maakte ze tournees naar Duitsland, Italië en Zwitserland. Daarnaast zingt Marian in barokprogramma’s in veel fraaie Groninger kerken, in verschillende bezettingen, zoals met het Noordelijk Barokensemble. Als Duo Abrazo met de gitarist Rob NijTim Veldmanboer zingt Marian Spaanse en Zuid-Amerikaanse muziek, vaak ook in combinatie met klarinet en bandoneon.

 

 

Tim Veldman (1991) heeft muziek altijd op vele verschillende manieren benaderd. Van jongs af aan speelt hij blokfluit en later ook piano. Aanvankelijk studeert hij zowel blokfluit als piano aan het Utrechts Conservatorium, bij Heiko ter Schegget en Paolo Giacometti. Omdat de oude muziek steeds meer zijn aandacht begint op te eisen gaat hij klavecimbel studeren bij Siebe Henstra. Zodoende rondt hij zijn Bachelor of Music in 2014 af met twee hoofdvakken, blokfluit en klavecimbel. In hetzelfde jaar wordt hij toegelaten tot de Akademie für Alte Musik te Bremen, waar hij zijn klavecimbel Master behaalt bij Carsten Lohff en in 2017 zijn Master blokfluit afrondt bij Han Tol. Tim houdt zich bezig met muziek van 1400 tot nu, met een voorliefde voor zestiende-eeuwse polyfonie en achttiende-eeuwse Empfindsamkeit. Naast uitvoerend musicus in binnen- en buitenland (met onder andere Les Talens Lyriques, Nieuwe Philharmonie Utrecht, Radio Philharmonisch Orkest) en als kamermusicus (met Ada Pérez, traverso, Emile ter Schegget (blokfluit) en hun ensemble Voci d’Altrove) is Tim ook docent (Utrecht, Hoofddorp, Barneveld) en componist.

Jankees Braaksma studeerde blokfluit aan de conservatoria van Groningen en Amsterdam bij Jeanette van Wingerden en Kees Boeke. Aan de Schola Cantorum Basiliensis in Bazel (Zwitserland) specialiseerde hij zich in improvisatie in middeleeuwse muziek (‘super librum’). Behalve blokfluitist is Jankees Braaksma bespeler van drie door de Winschoter orgelbouwer Winold van der Putten gebouwde portatieven en het in 1999 eveneens door Winold gereconstrueerde 13^e eeuwse Rutlandorgel. Voor ensemble Super Librum verricht hij onderzoek naar stemming en improvisatiepraktijken in de muziek uit Middeleeuwen en Renaissance. Zowel solistisch als met Super Librum treedt hij op in heel Europa. Jankees Braaksma was docent blokfluit aan het Prins Claus Conservatorium en docent blokfluit en ensemble Middeleeuwen en Renaissance aan de muziekschool in Groningen. Als gastdocent heeft Jankees gedoceerd aan conservatoria in Nederland, Duitsland, Spanje en Zwitserland.

 

€32,-